اگر نگران هک شدن گوشی خود هستید، تنها نیستید. در عصر حاضر، امنیت سایبری به یکی از دغدغههای اصلی تبدیل شده است؛ بهویژه آنکه هکرها اکنون میتوانند با استفاده از هوش مصنوعی، دست به اقدامات پیچیدهای مانند نفوذ به سیستمهای «خانه هوشمند»، بزنند. متاسفانه، بسیاری از نشانههای هک شدن گوشی ممکن است با مشکلات معمولی که گوشیهای قدیمیتر دچار آن میشوند — نظیر کاهش عمر باتری، افت عملکرد دستگاه یا مشکلات مربوط به حافظه — شباهت زیادی داشته باشند.
با این حال، نشانههای مهمی وجود دارد که میتواند ثابت کند فردی بهطور غیرمجاز به گوشی یا حسابهای کاربری شما دسترسی پیدا کرده است؛ مواردی همچون شنیدن صداهای عجیب در پسزمینه هنگام مکالمه، وجود برنامههایی که به یاد نمیآورید آنها را نصب کرده باشید، دریافت هشدارهای ورود به حساب کاربری که انتظارش را نداشتید و غیره. نسبت به این علائم هوشیار باشید و در صورت مشاهده آنها — بهویژه اگر چندین مورد را همزمان تجربه کردید — اقدامات اصلاحی لازم را انجام دهید.
وجود برنامهای روی گوشی که خودتان آن را نصب نکردهاید

معمولا تشخیص یک برنامه ناشناس روی گوشی آسان است، اما برخی بدافزارها بهگونهای طراحی شدهاند که اصلا عجیب یا ناآشنا به نظر نرسند. «رَتهَت» (RatHat) که یک تهدید بدافزاری جدید برای کاربران گوشیهای اندرویدی است، ظاهر برنامههایی از جمله مرورگر «گوگل کروم» را تقلید میکند که اکثر افراد از قبل روی گوشی خود دارند. این بدافزار عمدتا از طریق پیامکها و سایتهای دانلود جعلی که شبیه به «گوگل پلی استور» هستند، منتشر میشود. اگر کاربر آن را باز کند و دسترسی مدیریتی (admin access) به آن بدهد، بدافزار یک عامل هوش مصنوعی را نصب میکند که در پسزمینه فعال شده و گذرواژهها، کدهای تایید دومرحلهای و پیامهای موجود در گوشی را سرقت میکند.
اگر گوشی شما درخواست نصب برنامهای را داد که همین حالا هم روی دستگاه دارید (مثلا یک نسخه دیگر از گوگل کروم)، این میتواند نشانهای از حضور بدافزار «رَتهَت» باشد. در سیستمعامل اندروید، قابلیت «گوگل پلی پروتکت» (Google Play Protect) بهصورت پیشفرض فعال است و در بیشتر موارد، برنامههای مخرب را بهطور خودکار حذف میکند. با این حال، پاکسازی «رَتهَت» دشوارتر از سایر بدافزارهاست و تنها راه حذف کامل آن، بازگرداندن گوشی به تنظیمات کارخانه است.
اگر از آیفون استفاده میکنید، بهتر است در برنامه «تنظیمات» (Settings) و در بخش «عمومی» (General)، به قسمت «مدیریت دستگاه و ویپیان» بروید و بررسی کنید که آیا پروفایلهای پیکربندی (configuration profiles) ناشناسی در آنجا وجود دارد یا خیر. بسیاری از مدارس و کسبوکارها از این پروفایلها برای مدیریت آیفونهایی که در اختیار افراد قرار میدهند استفاده میکنند، اما اپل هشدار میدهد که این پروفایلها ممکن است امکان دسترسی به اطلاعات یا موقعیت مکانی شما را فراهم کنند. اگر پروفایلی مربوط به محل کارتان باشد، جای نگرانی نیست، اما اگر نمیدانید منشا یک پروفایل چیست، بهتر است آن را حذف کنید. البته به خاطر داشته باشید که با حذف یک پروفایل، تمام تنظیمات، برنامهها و دادههایی که همراه آن نصب شدهاند نیز پاک خواهند شد.
دریافت هشدارهای ورود به حساب (لاگین) که انتظارش را نداشتید

اگر کد تایید دومرحلهای برایتان ارسال شد، در حالی که خودتان قصد ورود به حساب کاربریتان را نداشتید، این میتواند نشانهای از هک شدن یا نفوذ به حساب اپل شما باشد. موارد مشکوک دیگر شامل پیامهایی است که به یاد نمیآورید آنها را ارسال کرده باشید، یا خریدهایی که آنها را نمیشناسید. شرکتهای دیگر، مانند گوگل نیز هشدارهای ورود ارسال میکنند و اگر فعالیت غیرمنتظره یا غیرعادی در ورود به حساب کاربریتان از طریق دستگاه مشاهده کنند، به شما اطلاع خواهند داد.
در بسیاری از موارد، چنین هشدارهایی صرفا به این معناست که فرد دیگری در تلاش است به حساب کاربری شما دسترسی پیدا کند. این میتواند به این معنا باشد که آنها رمز عبور شما را به دست آوردهاند و تلاش میکنند از طریق دستگاه خودشان به حساب شما دسترسی پیدا کنند. خوشبختانه، دور زدن «احراز هویت دو مرحلهای» بسیار دشوارتر است، اما همین موضوع باعث میشود برخی حملات، خود گوشی را هدف قرار دهند. برای مثال، در حمله موسوم به «پیکسنپینگ» (Pixnapping) به گوشیهای اندرویدی، از یک برنامه مخرب استفاده میشود تا محتوای صفحه نمایش شما، پیکسل به پیکسل، بازسازی شود. پژوهشگران دریافتهاند که این روش میتواند کد احراز هویت دو مرحلهای را تنها در ۱۴ ثانیه — خیلی پیش از آنکه کد منقضی شود — به دست آورد.
مشاهده پنجرههای پاپآپ (تبلیغاتی) در زمانی که مشغول وبگردی نیستید

تبلیغات پاپآپ (Pop-up) آزاردهندهاند، اما بیشتر ما یاد گرفتهایم که بهسادگی آنها را ببندیم و به کارمان ادامه دهیم. «کمیسیون تجارت فدرال» (FTC) آمریکا وجود تعداد بیشازحد تبلیغات پاپآپ را یکی از نشانههای بدافزار میداند؛ و اگر تبلیغات حتی زمانی که مرورگری باز ندارید همچنان ظاهر میشوند، این یک هشدار بسیار جدیتر است. در برخی گوشیهای اندرویدی ارزانقیمت، حتی نیازی نیست چیزی دانلود کنید تا این اتفاق رخ دهد.
پژوهشگران شرکت «بیتدیفندر» رد بدافزاری را که بهصورت پیشفرض روی هزاران گوشی اندرویدی ارزانقیمت نصب شده بود، تا یک شبکه تبلیغاتی دنبال کردند. این بدافزار که پژوهشگران آن را «میدنایت میموسا» نامیدهاند، در نرمافزار سیستمی گوشی پنهان میشود و برنامههایی مانند هواشناسی یا سایر ابزارهای کوچک را نصب میکند. سپس از این برنامهها برای نمایش تبلیغات استفاده میکند، حتی اگر شما هرگز آنها را باز نکنید. گوشیهای آلوده عمدتا از تراشههای «مدیاتک» استفاده میکنند و تحت برندهایی مانند «کیوبوت» (Cubot) و «دوجی» (Doogee) فروخته میشوند. همچنین شامل نسخههای تقلبی سری «گلکسی اس» سامسونگ نیز میشوند.
علاوه بر این، همیشه باید از نصب میانافزارهای (Firmware) غیررسمی یا استفاده از راهکارهای سریعی که بهصورت آنلاین منتشر میشوند، خودداری کنید، زیرا این موارد اغلب میتوانند مشکل را بدتر کنند.
داغ شدن گوشی در زمانی که از آن استفاده نمیکنید

اگر گوشی شما در حالی که صرفا روی میز قرار دارد داغ میشود، یا شارژ باتریاش بهطور ناگهانی ساعتها زودتر از یک ماه پیش تمام میشود، احتمالا برنامهای در پسزمینه در حال اجراست که شما از آن بیخبرید. هر فعالیتی که بدافزار روی گوشی شما انجام میدهد، بخشی از توان پردازشی و شارژ باتری را مصرف میکند؛ به همین دلیل، داغ شدن دستگاه و تخلیه سریعتر باتری، از نشانههای رایج آلوده شدن گوشی اندرویدی شما به ویروس هستند. برای مثال، بدافزار «رَتهَت» یک عامل هوش مصنوعی را در پسزمینه فعال نگه میدارد تا فعالیتهای شما را زیر نظر بگیرد.
با این حال، پیش از آنکه بهسراغ حذف برنامهها بروید، ابتدا باید احتمال وجود دلایل عادی و معمول را بررسی و رد کنید. داغ شدن باتری باعث میشود شارژ آن بسیار سریعتر خالی شود، حتی زمانی که از گوشی استفاده نمیکنید. همچنین، پس از بهروزرسانی نرمافزاری، ممکن است شارژ گوشی برای مدتی کوتاهی سریعتر از حالت معمول تمام شود، زیرا دستگاه در حال تکمیل برخی پردازشها در پسزمینه است. این وضعیت در مورد گوشیهای کاملا نو نیز ممکن است رخ دهد و شاید لازم باشد چند روز صبر کنید تا عملکرد دستگاه و وضعیت مصرف باتری به حالت پایدار و عادی برسند.
اگر هیچیک از این موارد دلیل مشکل شما نیستند، میتوانید از طریق تنظیمات باتری گوشی بررسی کنید که کدام برنامه باعث بروز این مسئله شده است. در اکثر دستگاهها، با مراجعه به بخش «باتری» (یا گزینهای مشابه)، میتوانید ببینید دقیقا کدام برنامهها از باتری شما استفاده کردهاند و میزان فشار آنها بر منابع سیستم چقدر بوده است.
گوشی شما بیش از حد معمول از اینترنت (داده) استفاده میکند

افزایش ناگهانی مصرف داده میتواند نشانهای از وجود مشکل در گوشی شما باشد؛ زیرا هر عامل یا شخصی که اطلاعات را از گوشی شما سرقت میکند، باید آن دادهها را به مقصد دیگری ارسال نماید. در مورد بدافزار «رَتهَت»، اطلاعات سرقت شده از طریق یک پروکسی برای هکرهای پشتپرده ارسال میشود. بدافزار «میدنایت میموسا» نیز به شیوه متفاوتی باعث مصرف داده میشود. این بدافزار گوشی شما را به یک «پروکسی خانگی» تبدیل میکند تا از آن برای هدایت ترافیک اینترنتی دیگران استفاده شود.
بر اساس گزارش وب سایت بیجیآر، هم در آیفون و هم در اندروید، میتوانید میزان مصرف داده توسط هر برنامه را مشاهده کنید. این کار به شما کمک میکند تا بر فعالیت برنامهها نظارت داشته باشید و بهتر است آن را به بخشی از بررسیهای امنیتی همیشگی دستگاه خود تبدیل کنید. همچنین اگر مشکوک هستید که حجم دادههای مصرفی بیش از حد انتظار است، اپل توصیه میکند با اپراتور تلفن همراه خود تماس بگیرید، زیرا آنها دقیقترین اطلاعات را در این زمینه در اختیار دارند.
انتهای پیام