بخش عمده ترافیک بین‌المللی داده در جهان از طریق کابل‌های زیردریایی منتقل می‌شود؛ زیرساخت‌هایی که با وجود نقش کلیدی در اتصال شبکه‌های ارتباطی کشورها، وابستگی گسترده به آن‌ها ضرورت ایجاد مسیرهای جایگزین را افزایش داده است. در این میان، شبکه‌های فیبر نوری زمینی می‌توانند به‌عنوان مسیرهای مکمل، تنوع بیشتری در انتقال داده ایجاد کنند و در زمان بروز اختلال در مسیرهای اصلی، امکان تداوم ارتباطات را فراهم آورند.
اتصال شبکه‌های ملی فیبر نوری از طریق نقاط مرزی کشورها، زمینه ایجاد کریدورهای زمینی بین‌المللی را فراهم می‌کند؛ مسیرهایی که علاوه بر کاهش تأخیر ارتباطی و ارتقای کیفیت خدمات، امکان انتقال مستقیم‌تر داده و افزایش تنوع مسیرهای ارتباطی را به همراه دارند.
خاورمیانه در مسیر اتصال دیجیتال آسیا و اروپا
موقعیت جغرافیایی خاورمیانه در اتصال بازارهای بزرگ دیجیتال آسیا و اروپا، این منطقه را به یکی از ظرفیت‌های مهم توسعه کریدورهای ارتباطی زمینی تبدیل کرده است. در این چارچوب، همکاری کشورهای منطقه برای اتصال شبکه‌های فیبر نوری و ایجاد زیرساخت‌های مشترک می‌تواند علاوه بر تقویت ارتباطات بین‌المللی، فرصت‌های اقتصادی تازه‌ای در حوزه خدمات دیجیتال ایجاد کند. البته تاب‌آوری دیجیتال تنها به توسعه مسیرهای انتقال داده محدود نمی‌شود و زیرساخت‌هایی مانند مراکز داده، خدمات ابری و امنیت سایبری نیز در تحقق آن نقش دارند. توسعه این بخش‌ها نیازمند سرمایه‌گذاری مشترک، همکاری‌های فرامرزی و شکل‌گیری توافق‌های عملیاتی میان کشورها و اپراتورهای ارتباطی است.
در همین زمینه، پیشنهاد راه‌اندازی «ابتکار جهانی کریدورهای تاب‌آوری دیجیتال» با حمایت اتحادیه بین‌المللی ارتباطات مطرح شده است؛ ابتکاری که می‌تواند اتصال شبکه‌های فیبر نوری موجود کشورها، توسعه مسیرهای زمینی با توجیه اقتصادی و تجاری پایدار و استفاده هماهنگ از مسیرهای جایگزین هنگام بروز اختلالات گسترده را دنبال کند.
بر اساس این پیشنهاد، کشورها می‌توانند به‌جای انتخاب میان ارتقای کیفیت ارتباطات در شرایط عادی و افزایش تاب‌آوری در زمان بحران، هر دو هدف را به‌صورت هم‌زمان دنبال کنند. ایجاد مسیرهای ارتباطی متنوع علاوه بر افزایش پایداری شبکه، می‌تواند کیفیت خدمات و ظرفیت انتقال داده میان کشورها را نیز بهبود دهد.
ایران آماده اشتراک‌گذاری ظرفیت‌های زیرساختی
در این زمینه بهزاد اکبری - معاون وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات با اشاره به برخورداری ایران از شبکه گسترده فیبر نوری و همسایگی با ۱۶ کشور معتقد است که کشور ظرفیت قابل توجهی برای ایفای نقش در توسعه کریدورهای زمینی ارتباطی دارد. اتصال زیرساخت‌های دیجیتال ایران به شبکه کشورهای منطقه می‌تواند مسیرهای تازه‌ای برای تبادل داده میان آسیا و اروپا ایجاد کند و به افزایش تاب‌آوری شبکه‌های ارتباطی فراتر از مرزهای ملی منجر شود.
بر این اساس، به‌اشتراک‌گذاری ظرفیت‌های زیرساختی ایران با کشورهای منطقه و جهان، علاوه بر تقویت جایگاه کشور در مسیرهای ترانزیت داده، می‌تواند زمینه توسعه همکاری‌های مشترک در حوزه مراکز داده، خدمات ابری و امنیت سایبری را فراهم کند. در مجموع، توسعه کریدورهای زمینی فیبر نوری در کنار کابل‌های زیردریایی، فرصتی برای کاهش وابستگی به مسیرهای محدود ارتباطی و ایجاد شبکه‌ای متنوع‌تر و پایدارتر در سطح بین‌المللی است؛ مسیری که تحقق آن به همکاری کشورها، سرمایه‌گذاری مشترک و تبدیل توافق‌های ارتباطی به پروژه‌های اجرایی وابسته خواهد بود.
انتهای پیام
