بررسی آماری بازار کتاب کودک در 10 سال گذشته حکایت از رشد عناوین دارد؛ به طوری که از 14 هزار و 123 عنوان کتاب منتشر شده در سال 1394، به 19 هزار و 319 عنوان در سال 1404 رسیده است. بررسی جزئیات آمارهای منتشر شده نشر نشان می‌دهد که تعداد عناوین کتاب‌های کودک و نوجوان در طی 10 سال گذشته اگرچه با فراز و فرود همراه بوده، اما همواره از یک ثبات در رشد برخوردار بوده است.

رشد 36.9 درصدی عناوین کتاب کودک در یک دهه

بیشترین رشد در این زمینه در سال 1402 با ثبت 23 هزار و 601 عنوان رخ داد و کمترین آن، در سال 1399 با 15 هزار و 896 عنوان؛ سالی که صنعت نشر همانند بسیاری دیگر از صنایع جهان تحت تأثیر اپیدمی کرونا با محدودیت‌های جدی و گاه تعطیلی اصناف مختلف در مقاطعی از سال همراه بود.

این وضعیت در سال‌های پس از آن تغییر کرد؛ به طوری که از 19 هزار و 127 عنوان در سال 1400، به 20 هزار و 62 عنوان در سال 1401، 23 هزار و 601 عنوان در سال 1402 و در نهایت به 23 هزار و 152 عنوان در سال 1403 رسید. این میزان در سال گذشته(1404) مجدداً با کاهش همراه و به عدد 19 هزار و 319 عنوان رسید؛ موضوعی که می‌تواند متأثر از شرایط ویژه سال گذشته مانند وقوع دو جنگ تحمیلی و افزایش قیمت کاغذ باشد. در مجموع تعداد عناوین کتاب کودک و نوجوان در این 10 سال، با رشدی معادل 36.9 درصد همراه بوده است.

ترجمه؛ موتور اصلی رشد بازار نشر کودک و نوجوان

نکته جالب توجه در بررسی آماری یک دهه گذشته نشر کودک و نوجوان، روند صعودی کتاب‌های ترجمه در این بازار است. در حالی که میزان تألیف در سال 1394 از 10 هزار و 537 عنوان به 12 هزار و 518 عنوان در سال 1404 رسیده است(یعنی رشدی معادل 18.8 درصد)، تعداد عناوین ترجمه در این بازه زمانی از سه هزار و 586 عنوان به شش هزار و 801 عنوان رسیده؛ یعنی رشدی برابر با 89 درصد. این میزان نشان می‌دهد که بازار کتاب کودک و نوجوان در یک دهه گذشته به دلیل عوامل مختلف اقبال به سمت انتشار کتاب‌های ترجمه شده دارد تا سرمایه‌گذاری بر آثار تألیفی و بومی. 

در واقع ما در یک دهه گذشته با تغییر ساختار بازار نشر کودک و نوجوان مواجه بودیم، به طوری که اگر در سال 1394، تألیف حدود 75 درصد از بازار نشر ایران را تشکیل می‌داد، در سال 1404 این میزان به 65 درصد کاهش یافته است.

اقتصاد نشر و دلیل اقبال ناشران به ترجمه

سرعت رشد کتاب‌های ترجمه در بازه یک دهه گذشته حدود 4.7 برابر سرعت رشد کتاب‌های تألیفی بوده است. به بیان دیگر، به ازای هر یک واحد رشد در تألیف داخلی، بخش ترجمه حدود 4.7 واحد رشد را تجربه کرده است. 

گرایش به مصرف آثار خارجی و انتشار این دسته از منابع، دلایل متعدد فرهنگی و اقتصادی دارد. در شرایط ناپایدار اقتصاد نشر، ناشر عمدتاً تلاش می‌کند تا از خواب سرمایه خود جلوگیری و بازگشت سرمایه را تسریع کند. در این میان، چه گزینه‌ای بهتر از کاری که امتحان خود را در بازاری دیگر پس داده و تبلیغات آن به صورت گسترده در فضای مجازی منتشر شده است. از سوی دیگر، انتشار کتاب‌های ترجمه برای ناشر مقرون به صرفه‌تر از تألیف تمام می‌شود؛ ناشر با عدم پرداخت حق تصویرگری و حق‌التألیف، می‌تواند چرخه نشر خود را بچرخاند. 

گرایش به سمت کتاب‌های ترجمه تنها دلیل اقتصادی ندارد. در حال حاضر مخاطبان این گروه سنی، به ویژه نوجوانان، تمایل بسیاری به خرید این منابع از خود نشان می‌دهند. توجه نویسندگان خارجی به سبک‌های نو و تنوع در پرداختن به موضوعات و مضامین جدید، دنیای پر زرق و برق‌تری را پیش روی مخاطب نوجوان ایرانی گشوده است. در این میان، رمق آثار تألیفی به ویژه در حوزه نوجوان، کمتر از هر دوره دیگری است.

کارشناسان حوزه نشر طی سال‌های گذشته بارها نسبت به افزایش بی‌سابقه و بی‌سر و سامان کتاب‌های ترجمه در بازار نشر کودک و نوجوان هشدار داده‌اند. به زعم آنها، ارشاد به عنوان سیاستگذار حوزه نشر، برنامه مشخصی برای شکل دادن به بازار کتاب ندارد. 

انتهای پیام