پایان وضعیت جنگی در شهر میزبان جام جهانی

با همان لحن خودستایانه‌ای که معمولاً برای خوب جلوه‌کردن زیر نورافکن‌ها به کار می‌رود، برخی مقامات دولتی از بازگشت «عادی‌بودن» به کشور پس از روز خشونت‌بار یکشنبه گذشته سخن گفته‌اند. بازداشت و سپس مرگ یکی از تحت تعقیب‌ترین سرکردگان کشور، موجی از حوادث را به راه انداخت که جامعه را در دریایی از عدم‌قطعیت فرو برد.

دست‌کم در گوادالاخارا، یکی از شهرهای میزبان جام جهانیف کانون خشونت‌های یکشنبه ۲۲ فوریه، این «عادی‌بودن» مورد اشاره سیاستمداران تازه در مسیر بازگشت است، اما هنوز نمی‌توان آن را یک واقعیت دانست. نه در این شهر که صبح را در سکوتی دردناک، سنگین، عصبی، تیره و هراس‌آلود آغاز کرد.

صبح، خیابان‌های اصلی «مروارید تاپاتیا» خالی بود. خودروهای اندکی جرأت خروج داشتند. قدم‌گذاشتن در گوادالاخارا، شهری که به‌گفته ترانه‌ها «بوی خاکِ باران‌خورده» می‌دهد اما در واقعیتِ عریان به سرزمینی بی‌صاحب می‌ماند، به ماجرایی تبدیل شده بود که در آن ساعات به شجاعت زیادی نیاز داشت. در خیابان‌ها فقط کسانی دیده می‌شدند که ناچار بودند جابه‌جا شوند. شهری متروک در صبح یک دوشنبه، فاصله زیادی با «عادی‌بودن» ادعایی دارد.

کلاس‌ها خالی بود. کودکان در خانه ماندند. برای حفظ امنیت خانواده‌ها، کلاس‌ها تا اطلاع ثانوی لغو شد و تا این لحظه دولت ایالتی زمانی برای بازگشت دانش‌آموزان اعلام نکرده است. گوادالاخارا در وضعیت «کُد قرمز».

صبح، هزاران کسب‌وکار تعطیل ماندند. «مغازه‌های محلی» که جرأت بازکردن داشتند، فقط برای چند ساعت و با ترس از هدف‌گرفتنِ خشونت فعالیت کردند. قفسه‌هایشان در چند دقیقه خالی شد، چون گزینه‌های اندکی وجود داشت؛ زنجیره‌هایی مانند والمارت تصمیم گرفتند این دوشنبه فعالیت نکنند. این هم با «عادی‌بودن» فاصله دارد.

رویدادهای پرجمعیت به تعویق افتاد یا لغو شد. دربی فوتبال زنان میان چیواس و آمریکا برگزار نشد. دیدار تاپاتیو و تلاکسکالا در لیگ اکسپنشن هم لغو شد. سه‌شنبه نیز «سه‌شنبه گلامور» برای هواداران کشتی کچ در آرنا کولیسئو برگزار نخواهد شد. کنسرت‌ها هم به همین سرنوشت دچار شدند. هیچ‌کدام شبیه «عادی‌بودن» نیست.

با گذشت ساعات، کسب‌وکارهای بیشتری درها را باز کردند؛ اقتصاد مکث نمی‌کند و باید حرکت کند. خودروهای سوخته از خیابان‌ها جمع‌آوری شدند، هرچند آوارهای زیادی باقی مانده است. پابلو لموس، فرماندار ایالت، از اعزام ۲ هزار نیروی ارتش به‌عنوان «تقویت‌کننده» خبر داد. تنها پس از آن، از شدت عدم‌قطعیت کاسته شد؛ اما باز هم نمی‌توان از «عادی‌بودن» سخن گفت.

سپس اعداد آمدند؛ جمع‌بندی خسارت‌ها. مقامات خالیسکو از ۴۱ بازداشت مرتبط با حوادث خشونت‌بار خبر داده‌اند. افزون بر آن، ۳۰ فرد مظنون به جرایم جان باختند، همچنین ۲۵ نیروی گارد ملی و یک زن غیرنظامی. فقط در ذهن برخی می‌توان این را «عادی‌بودن» دانست.

رفت‌وآمد به‌تدریج در حال بازگشت است. دولت خالیسکو می‌گوید حمل‌ونقل عمومی اکنون با ۵۰ درصد ظرفیت کار می‌کند. آسیب‌های هوایی شدید بود: ۱۱۸ پرواز لغو شد و ۱۸ پرواز با تأخیرهای قابل‌توجه انجام گرفت. شرکت‌های زیادی از کارکنان خواسته‌اند دورکاری کنند. انتظار می‌رود در ساعات آینده وضعیت «کُد قرمز» پایان یابد و آن‌گاه مسیر بازگشت به «عادی‌بودن» روشن‌تر شود. فعلاً این مفهوم در گفتمان خودستایانه سیاسی وجود دارد، نه در شهری فرو رفته در عدم‌قطعیت.

فوتبال در منطقه آتش

«عادی‌بودن» همچنین همان چیزی است که فیفا انتظارش را می‌کشد؛ نهادی که قرار است چهار مسابقه جام جهانی ۲۰۲۶—از جمله اسپانیا مقابل اروگوئه—و دو بازی پلی‌آف بین‌قاره‌ای را ظرف یک ماه در گوادالاخارا برگزار کند. جام جهانی در «ایالتی در وضعیت جنگ»، تعبیری که رسانه‌هایی مانند اوله و اکیپ در سطح بین‌المللی به کار برده‌اند. چهار ماه مانده به موعد، فشار بر فدراسیون بین‌المللی افزایش یافته، در حالی که «عادی‌بودن» همچنان دیر به گوادالاخارا می‌رسد.